Zamek sądeczki

 

Ten zamek leży nad Dunajcem i Kamienicą, rzekami przy bramie miejskiej krakowskiej, który za Je[g]o M[oś]ci Pana Starosty sendomierskiego teraźniejszego[1] murem wkoło jest obwiedziony, do którego od miasta wchodząc, jest brama w murze, wrota do niej drzewiane z fortką na zawiasach.

Wchodząc w zamek po lewej stronie jest izdebka z komnatą[2], piecz prosty, okien 2. Idąc dalej w zamek jest wschod[3] na górne gmachy, gdzie wszed[ł]szy jest sionka, z niej ganek. Z tejże sionki na południe [jest] izba, okien dwie, piecz polewany[4]. Z niej komnata, okno № 1. Przy tej komnacie jest druga komnata, komin murowany. Nad izbą wyżej opisaną jest bania, w której jest zegar drzewiany. Podle[5] tego budowania jest dom[6] o jednym wierzchu, za Pana Starosty sendomierskiego zbudowany. Do które[g]o wchodząc [jest] sień, w niej dwie izbie przeciw [k. 184v] sobie – komnata przy jednej, w obu [tych] izbach po dwie oknie s[z]klane, piecz zielony.

Od tego domu idąc podworzem jest stajnia przez teraźniejszego Je[g]o M[oś]ci Pana Starostę dobudowana, do której wrota dwoje na zawiasach z skoblami, wrzeciądzami. Nad tą stajnią izba wielka, na filarach murowanych przez Je[g]o M[o]ści Pana Starostę zbudowana, do której wschod z dołu okrągły, z niego sionka mała przed izbą, w izbie okien № 11 po trzech stronach, piecz polewany, drzwi dwoje. Z jednej wy[j]ście gankiem do izby górnej murowanej, w której okna, piecz, komin. Z niej komnata. Z niej izba stołowa, okna, piecz malowany.

Item: druga komnata na północy, okno jedno. Z tejże komnata ciemna drewniana, a przy niej izdebka, okien № 3, piecz, sień, w której okien № 2. Z niej sala, po tym izba, okien № 6, piecz polewany. Z tej izby izdebka murowana, drzwi malowane, okien № 2, piecz. W bok [od tej] izdebki komnata, sień, w której okien № 2. K[u] temu [k. 185] drzwi do izby na wschod słońca, a z tej izby drzwi do komnaty, okien № 3, komin murowany.

Z tejże [powyżej] sieni jest drugi wschodek do sklepiku[7], do którego drzwi żelazne, okno jedno z kratą, a po tym prze[j]ście do sieni przed kancellarią.

W dolnym zaś budowaniu jest sklep, której przeszły Pan Starosta wywiódł, a teraźniejszy dał go potynkować, drzwi żelazem okowane. Izba murowana, w której okna s[z]klane dwie, piecz, drzwi malowane. Z niej kownata zamczysta[8]. Pod tym murowaniem piwnice są zamczyste dwie. Wyszed[ł]szy z piwnice – komora; druga komora takaż. Fortka w murze, drzwi do niej żelazne. Do niej idąc jest sień, okno № 1., z której jest sklep, okien № 2 z kratami, drzwi żelazne. Naprzeciwko kancellaria, w niej okien № 3, piecz, komnata murowana zamczysta, komin murowany. Z niej sionka i izdebka z okny[9], piecem, kominem zamczysta, i z komnatą.

W tejże sieni drugi sklep, także zamczysty, do chowania ksiąg grodzkich, okno № [k. 185v] jedno z kratą. Pod temi gmachami murowanemi są dwie piwnice sklepiste, między nimi sionka. Na górze jest komnata, okien № 2. W bok [od] górnej komnaty jest wieża slacheczka w murze, w której siedzenie wierzchne i ziemne, drzwi żelazne.

Piekarnia, w której piecz czarny, okien № 2., drzwi na zawiasach. Z niej komora, i druga na niej.

Kuchnia przy murze, z jednę stronę izba, z drugą – komora. Przed nią studnia.

U tych wszys[t]kich wzwyż opisanych gmachów są drzwi na zawiasach z skoblami, wrzeciądzami, u niektórych zamki.[10]

 


[1] Nieścisłość lub pomyłka pisarza. Albo jest to nierzadka pomyłka, kiedy rzeczy i osoby odnoszące się do ziemi sądeckiej i sandomierskiej mylono (łacińskie sandecensis i sandomiriensis), zwłaszcza w przypadkach spisywania godności i urzędów. Podobnie i niżej ten zapis »sendomirskiego« powtórzony.

   Ewentualnie pomyłka wynikająca z tego, że pisarz wiedział, iż starostą w Sądeckiem był Stanisław Lubomirski i znał jego aktualną funkcję starosty sandomierskiego, którą pełnił od 1613 r., lecz nie spostrzegł piszący, że w tym samym roku Lubomirski opuścił urząd sądecki.

[2] komnata, izba z kominkiem

[3] Wschod - schody

[4] Zapewne należałoby oddać: pole[ro]wany, od łac. polire – wygładzać, wypolerować, wykańczać, tynkować mur [Plezia]; jednoznaczne wskazanie na piec pokryty glazurą (lśniącą, szklistą powłoką, stosowaną do wykańczania wyrobów glinianych i ceramicznych, jak np. naczynia, ozdoby, kafle; synonimy: szkliwo, emalia, polewa; od niem. Glasur – polewa, szkliwo). Wywód ten prowadzi z powrotem do czynności polewania, jak pisarz mógł nazwać wykończenie pieca poprzez glazurowanie.

[5] Podle – dawn. obok, albo też: wedle, według [Reczek]

[6] Może w znaczeniu: mieszkanie, pomieszczenie mieszkalne – [Doroszewski].

[7] Sklepik – niewielkie sklepione pomieszczenie, (mała piwnica, loszek – o ile byłoby poniżej). [Dorosz]

[8] Zamczysta – zamykana (na zamek lub zamki).

[9] Z okny – z oknami

[10] AGAD – Lustracje, dz. XVIII, 22; k. 184-185v,  z lat 1627-1629. Tekst zmodernizowany głównie o dodanie znaków diakrytycznych.

Lustracja Zamku Królewskiego w Nowym Sączu z 1627/1629 r.


 

(AGAD – Lustracje, dz. XVIII, 22; k. 184-185v, z lat 1627-1629)

URZĄD MIASTA NOWEGO SĄCZA

SĄDECKA AGENCJA ROZWOJU REGIONALNEGO S.A.